Genel Cerrahi
Gastroskopi ve Kolonoskopi
Sindirim sistemi şikâyetleri, bağırsak kanseri taraması ve polip alınması amacıyla sedasyon altında uygulanan tanısal ve tedavi amaçlı endoskopi hakkında bilgilendirme.
Sorunuzu İletin
- İşlemler
- Gastroskopi · Kolonoskopi · Polip alınması
- Anestezi
- Hafif sedasyon — uykuda, genel anestezi değil
- İşlem süresi
- Gastroskopi 10–15 dk · Kolonoskopi 20–45 dk
- Hastanede kalış
- Aynı gün, 1–2 saat sonra taburculuk
- İşe dönüş
- Ertesi gün; işlem günü araç kullanılmaz
Gastroskopi ve kolonoskopi nedir?
Endoskopi, ucunda kamera bulunan ince ve bükülebilir bir cihazla sindirim sisteminin iç yüzeyinin doğrudan görüntülenmesidir. Gastroskopi; ağız yoluyla yemek borusu, mide ve ince bağırsağın ilk bölümünü, kolonoskopi ise makat yoluyla kalın bağırsağın tamamını inceler. Her ikisi de hafif sedasyon altında yapılır, on ila kırk beş dakika sürer ve aynı seansta biyopsi alınmasına veya polip çıkarılmasına olanak tanır.
Kolonoskopiyi diğer tetkiklerden ayıran özellik şudur: yalnızca bağırsak kanserini saptamaz, aynı zamanda önler. Bağırsak kanserlerinin çoğu poliplerden yıllar içinde gelişir; kolonoskopi sırasında polibin çıkarılması, kanser oluşmadan bu riski ortadan kaldırır.
Endoskopi ne zaman gerekir?
Endoskopi hem şikâyetlerin araştırılmasında hem de hiçbir belirtisi olmayan kişilerde tarama amacıyla önerilir:
- Gastroskopi: geçmeyen reflü veya mide yanması, üst karın ağrısı, yutma güçlüğü, açıklanamayan bulantı, ülser veya H. pylori şüphesi
- Kolonoskopi: makattan kanama, kalıcı dışkılama alışkanlığı değişikliği, açıklanamayan kansızlık, kronik ishal veya karın ağrısı
- Tarama: ortalama riskte 45–50 yaşından itibaren; birinci derece yakınında bağırsak kanseri veya polip öyküsü olanlarda daha erken
- Obezite cerrahisi öncesi: tüp mide veya bypass öncesinde mide ve yemek borusunun değerlendirilmesi için rutin gastroskopi
Tarama ayrıca vurgulanmalıdır; çünkü kendini tamamen sağlıklı hisseden kişileri ilgilendirir. Bağırsak kanseri yıllar içinde sessizce gelişir ve erken saptandığında tedavi başarısı yüksektir. Normal sonuçlanan bir tarama kolonoskopisinin ardından bir sonraki inceleme genellikle on yıl sonra gerekir.
Şu durumlarda değerlendirmeyi ertelemeyiniz: makattan kanama, siyah veya katran renginde dışkılama, giderek artan yutma güçlüğü, geçmeyen kusma ya da açıklanamayan kilo kaybı. Bu bulgular beklemek yerine araştırılmayı gerektirir.
İşlem sırasında ne olur?
Hazırlık
Gastroskopi öncesi altı-sekiz saat aç kalınır. Kolonoskopide ayrıca bağırsak temizliği gerekir; bir gün önce içilen müshil solüsyonuyla bağırsak tamamen boşaltılır.
Sedasyon
Damar yolundan sedasyon uygulanır. Çoğu kişi işlem boyunca uyur ve sonrasında hiçbir şey hatırlamaz; solunum kendiliğinden normal şekilde devam eder.
İnceleme
Endoskop yumuşak hareketlerle ilerletilir ve iç yüzey ayrıntılı olarak incelenir. Bağırsak iç yüzeyinde ağrı reseptörü bulunmadığından biyopsi alınması ağrı oluşturmaz.
Polip alınması
Kolonoskopide saptanan polipler genellikle aynı seansta çıkarılır ve patolojik incelemeye gönderilir; ileride kanser gelişimini önleyen adım budur.
İşlem sonrası süreç nasıl ilerler?
İşlem ağrılı mıdır?
İnsanları en çok bu soru caydırdığı için doğrudan yanıtlamak gerekir: sedasyon altında işlem sırasında ağrı hissedilmez. Hastaların çoğu işlem boyunca uyur ve sonrasında hiçbir şey hatırlamaz. Genellikle zorlayıcı bulunan kısım endoskopinin kendisi değil, kolonoskopi öncesi bağırsak temizliğidir; yani bir gün önce müshil solüsyonunun içilmesidir. Bu aşama gerçekten yorucudur, ancak daha düşük hacimli yeni hazırlıklar bunu kolaylaştırmıştır. İşlem sonrasında ise bir-iki saat süren şişkinlik ve gaz en sık dile getirilen şikâyettir.
Riskleri nelerdir?
Endoskopi oldukça güvenli bir işlemdir; yine de tümüyle risksiz değildir:
- Sık ve hafif: şişkinlik, gaz, hafif kramp, gastroskopi sonrası boğaz ağrısı
- Seyrek: polip alınması veya biyopsi sonrası kanama; genellikle hafiftir ve kendiliğinden durur
- Nadir ancak ciddi: bağırsak duvarında delinme; tanısal işlemlerde binde birin çok altında görülür ve cerrahi gerektirebilir
Pratik bir not: kolonoskopinin tekrarlanmasının en sık nedeni bağırsak temizliğinin yetersiz kalmasıdır. Hazırlık talimatlarına birebir uymak, sonuç veren bir inceleme ile işlemin baştan tekrarlanması arasındaki farkı belirler.
Hangi şikâyette hangi inceleme yapılır?
| Şikâyet veya durum | Genellikle yapılan inceleme | Amaç |
|---|---|---|
| Geçmeyen reflü, mide yanması | Gastroskopi | Yemek borusunun değerlendirilmesi |
| Üst karın ağrısı | Gastroskopi | Ülser, gastrit, H. pylori araştırması |
| Makattan kanama | Kolonoskopi | Kaynağın belirlenmesi, tümörün dışlanması |
| Dışkılama alışkanlığı değişikliği | Kolonoskopi | Kalın bağırsağın tümüyle incelenmesi |
| Açıklanamayan kansızlık | Genellikle her ikisi birlikte | Gizli kanama kaynağının bulunması |
| Şikâyetsiz tarama | 45–50 yaştan itibaren kolonoskopi | Kanser gelişmeden poliplerin alınması |
Bu tablo yalnızca genel bir yol göstericidir. Hangi incelemenin uygun olduğu; şikâyetleriniz, yaşınız, aile öykünüz ve daha önceki tetkiklere göre belirlenir. Diğer genel cerrahi tedavileri.
Antalya'da görev yapan genel cerrahi uzmanı. 15 yılı aşkın deneyim, 4.500'den fazla laparoskopik operasyon. IFSO üyesi, 2018 EAES Fellowship Ödülü sahibi, 40'tan fazla hakemli yayında ortak yazar. Özgeçmişi →
SSS
Sık sorulan sorular
Kolonoskopi acı verir mi?
Sedasyon altında işlem sırasında ağrı hissedilmez; çoğu kişi uyur ve hiçbir şey hatırlamaz. Sonrasında görülen şişkinlik ve gaz normaldir, bir-iki saat içinde geçer.
İşlem ne kadar sürer?
Gastroskopi genellikle on-on beş dakika, kolonoskopi yirmi-kırk beş dakika sürer; polip alınırsa süre uzayabilir. Sedasyondan uyanma dahil merkezde toplam iki-üç saat ayırmanız yeterlidir.
Kolonoskopiye nasıl hazırlanılır?
İşlemden bir-iki gün önce posasız beslenme önerilir; ardından bir akşam önce, bazen işlem sabahı da müshil solüsyonu bol berrak sıvıyla birlikte içilir. Yazılı talimat önceden verilir. Bağırsak temizliğinin eksiksiz olması önemlidir; yetersiz hazırlık çoğu zaman işlemin tekrarlanması anlamına gelir.
Kolonoskopi taraması kaç yaşında başlamalı?
Ortalama risk taşıyan kişilerde tarama genellikle 45–50 yaş arasında başlar. Anne, baba, kardeş veya çocukta bağırsak kanseri ya da polip öyküsü varsa veya ilgili genetik bir durum söz konusuysa daha erken başlanır; genellikle yakının tanı aldığı yaştan on yıl önce.
İşlem sırasında uyur muyum?
Genel anestezi yerine sedasyon uygulanır. Hastaların çoğu işlem boyunca uyur, kendi kendine solunum yapar ve sonrasında hızla uyanır; incelemeye dair bir anısı olmaz. Dönüşte refakatçi bulunmalı ve 24 saat araç kullanılmamalıdır.
Polip bulunursa ne olur?
Polip genellikle aynı işlem sırasında çıkarılır ve patolojik incelemeye gönderilir. Poliplerin çoğu iyi huyludur; ancak bağırsak kanserleri sıklıkla yıllar içinde poliplerden geliştiği için çıkarılması koruyucu bir işlemdir. Sonuçlar, kontrol kolonoskopisinin ne zaman yapılacağını belirler; bu genellikle üç-beş yıl sonrasıdır.
Sonuçlar ne zaman çıkar?
Görsel bulgular, sedasyonun etkisi geçtikten sonra aynı gün içinde konuşulur. Biyopsi ve polip incelemesi daha uzun sürer; genellikle bir-iki hafta içinde çıkar ve gerekli adımlarla birlikte değerlendirilir.
Bilgi ve randevu talebi
Şikâyetlerinizi iletebilir, ailenizde bağırsak kanseri öyküsü varsa tarama hakkında bilgi alabilirsiniz. Hangi incelemenin uygun olduğu değerlendirme sonrası belirlenir.
WhatsApp ile Yazın